Dozowanie: harmonogramy, kalibracja i dlaczego sterownik nie „nadrabia" dawek

Dozowanie — pierwiastków w rafie, nawozów w akwarium roślinnym — to czynność, którą warto oddać automatowi: małe, częste dawki są lepsze od jednej dużej, a człowiek zapomina. Ten poradnik opisuje, jak działa dozowanie w sterowniku PMT, czym różni się pompa na przekaźniku od dozownika PMT-DOS i dlaczego po restarcie sterownik celowo NIE nadrabia pominiętych dawek.

Harmonogram: zdarzenia o konkretnej godzinie

Dozowanie konfiguruje się listą zdarzeń o zadanej godzinie — do czterech pomp, każda z własnymi godzinami i dawką. Przykład: pompa 1 (KH) dozuje o 9:00, 13:00, 17:00 i 21:00 po 10 ml; pompa 2 (Ca) o 9:30, 13:30, 17:30, 21:30.

Kilka właściwości, które warto znać:

Zdarzenie odpala się dokładnie raz przy przekroczeniu swojej godziny (rozdzielczość co do sekundy — możesz ustawić 9:00:00 i 9:00:30).
Godziny można filtrować dniami tygodnia (np. dozowanie mikroelementów tylko pon/śr/pt).
Rozsuń godziny różnych płynów o co najmniej kilkanaście minut — niektóre suplementy (klasycznie KH i Ca) nie powinny trafiać do wody jednocześnie.

Dwa sposoby dozowania

Pompa perystaltyczna na przekaźniku (czasowa)

Najprostszy wariant: zwykła pompka perystaltyczna wpięta w gniazdo przekaźnikowe. Zdarzenie załącza przekaźnik na zadany czas, po którym wyjście wraca do stanu poprzedniego. Dawka = czas × wydajność pompy, więc kalibrujesz „na piechotę":

Włóż wężyk do menzurki i uruchom pompę ręcznie na 60 sekund.
Odczytaj objętość — masz wydajność w ml/min.
Przelicz dawkę na czas (np. 10 ml przy 50 ml/min = 12 s) i wpisz w preset.

Wariant tani i wystarczający do mniej krytycznych płynów, ale precyzja zależy od stałości pompy — wydajność pełza ze zużyciem wężyka, więc kalibrację powtarzaj co 1–2 miesiące.

PMT-DOS: dawka w mililitrach

Dedykowany moduł dozujący PMT-DOS (4 pompy perystaltyczne na silnikach krokowych; moduł w przygotowaniu — zbieramy zapisy) przenosi rozliczanie dawki na sprzęt: zdarzenie wysyła do pompy po prostu liczbę mililitrów, a moduł sam odmierza obroty silnika.

Kalibracja objętości jest wbudowana: moduł pamięta, ile mililitrów przypada na porcję kroków silnika. Kalibrujesz z menzurką raz na jakiś czas, wynik zapisuje się trwale w module.
Moduł zna też maksymalną pojedynczą dawkę — komenda powyżej limitu jest odrzucana. Literówka „100 ml" zamiast „10 ml" nie skończy się przedawkowaniem.
W trakcie dozowania punkt statusu pompy pokazuje pracę (widać to w portalu i w Home Assistant), a dawkę można awaryjnie przerwać.
Moduł zgłasza awarię napędu (brak kroku, usterka sterownika silnika) jako osobny punkt alarmowy.
Przy utracie łączności z magistralą moduł bezwarunkowo zatrzymuje wszystkie pompy — dozowanie nigdy nie „dokańcza się" na ślepo.

WAŻNE: po restarcie dawki nie są nadrabiane

To zachowanie celowe i warto je zrozumieć. Jeśli sterownik był bez zasilania między 12:50 a 13:20, a dawka miała wyjść o 13:00 — ta dawka po prostu przepada. Sterownik po starcie nie wykonuje „zaległych" zdarzeń dozowania.

Dlaczego? Dozowanie jest czynnością fizycznie nieodwracalną. Sterownik po restarcie nie wie, czy dawka wyszła tuż przed zanikiem zasilania, czy nie — a w razie wątpliwości podwójna dawka KH czy mikroelementów jest dla zbiornika groźniejsza niż pominięta. Ta sama zasada dotyczy każdego przesunięcia zegara: żadne zdarzenie dozowania nie odpali dwa razy.

Nie próbuj „nadrabiać" ręcznie po każdym mrugnięciu prądu. Pojedyncza pominięta dawka przy sensownym harmonogramie (kilka małych dawek dziennie) jest niezauważalna dla parametrów wody. Jeśli przerwa trwała dobę lub dłużej — zmierz parametry i skoryguj świadomie, na podstawie testu, nie w ciemno.

Totalizery: ile realnie wyszło

Każda pompa PMT-DOS prowadzi totalizer — narastający licznik zsumowanych mililitrów, pamiętany trwale w module (przeżywa restart). Totalizery mają dwa praktyczne zastosowania:

Kontrola zużycia płynu: odczyt totalizera minus stan przy ostatnim tankowaniu = ile ubyło z butelki. Łatwo z tego zrobić w Home Assistant powiadomienie „kończy się KH+".
Weryfikacja, że dozowanie w ogóle działa: totalizer stoi w miejscu od dwóch dni = coś jest nie tak (zapowietrzona pompa, pusty zbiorniczek, awaria).

Konfiguracja w portalu — krok po kroku

Tryb i presety → Dozowanie.
Dla każdej pompy (do czterech): wskaż punkt (przekaźnik albo kanał PMT-DOS), podaj dawkę (czas w sekundach albo mililitry) i listę godzin.
Rozsuń godziny niekompatybilnych płynów.
Podgląd programu → sprawdź listę zdarzeń → Zastosuj.

Na koniec dobra praktyka niezależna od automatyki: raz w tygodniu rzut oka na węże, zbiorniczki i menzurkę kontrolną. Automat dozuje — ale to Ty wiesz, jak wygląda zdrowy zbiornik.